Hidrosel Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

Hidrosel, testis çevresindeki zarlar arasında sıvı birikmesi sonucu skrotumda (testis torbasında) şişlik oluşmasıdır. Erkeklerde ve erkek çocuklarda görülen bu durum, genellikle zararsızdır ancak bazen tedavi gerektirebilir. Bu yazıda hidroselin nedenlerini, belirtilerini, tanı yöntemlerini ve tedavi seçeneklerini detaylı olarak ele alacağız.

Hidrosel Nedir?

Testisler, tunica vaginalis adı verilen ince bir zar tarafından sarılır. Normal koşullarda bu zarlar arasında küçük miktarda sıvı bulunur ve bu sıvı, testisin skrotum içinde rahatça hareket etmesini sağlar. Hidrosel, bu sıvının aşırı birikmesi sonucu oluşur.

Hidrosel, tek taraflı veya çift taraflı olabilir. Genellikle ağrısızdır ve skrotumda yumuşak, sıvı dolu bir şişlik olarak kendini gösterir. Şişlik, ayakta durmakla artabilir ve yatınca azalabilir.

Hidrosel Türleri

Konjenital (doğuştan) hidrosel, bebeklerde en sık görülen türdür. Fetal gelişim sırasında testisler karın boşluğundan skrotuma iner. Bu iniş sırasında açık kalan processus vaginalis, karın sıvısının skrotuma akmasına izin verir.

Kommunikan (bağlantılı) hidrosel, karın boşluğu ile skrotum arasındaki açıklık nedeniyle oluşur. Şişlik gün içinde değişkenlik gösterir; ayakta durmakla artar, yatınca azalır. Kasık fıtığı ile birlikte bulunabilir.

Non-kommunikan (bağlantısız) hidrosel, açıklık kapanmış olmasına rağmen sıvının emilememesi nedeniyle oluşur. Şişlik sabittir ve pozisyonla değişmez.

Edinsel (sekonder) hidrosel, yetişkinlerde enfeksiyon, travma, tümör veya cerrahi sonrası gelişebilir. Altta yatan nedenin araştırılması gerekir.

Nedenleri

Yenidoğanlarda hidrosel, processus vaginalisin kapanmaması nedeniyle oluşur. Bu durum, prematüre bebeklerde daha sıktır. Çoğu vaka, yaşamın ilk yılında kendiliğinden düzelir.

Yetişkinlerde hidrosel, çeşitli faktörlerle ilişkili olabilir. Epididimit (epididim iltihabı) veya orşit (testis iltihabı) enfeksiyonları hidrosel nedeni olabilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar veya idrar yolu enfeksiyonları rol oynayabilir.

Travma, skrotuma darbe veya yaralanma sonrası sıvı birikimi tetikleyebilir. Cerrahi işlemler, özellikle kasık fıtığı onarımı veya varikosel ameliyatı sonrası hidrosel gelişebilir.

Testis tümörleri, nadiren hidrosel ile birlikte bulunabilir. Bu nedenle yetişkinlerde yeni gelişen hidrosel dikkatle değerlendirilmelidir.

Belirtiler

Hidroselin en belirgin belirtisi, skrotumda ağrısız şişliktir. Şişlik genellikle yumuşak ve elastiktir. Testisin kendisi genellikle palpe edilemez çünkü sıvı tarafından çevrelenmiştir.

Translüminasyon pozitiftir; ışık tutulduğunda skrotum içinden ışık geçer. Bu özellik, hidroseli solid kitlelerden ayırt etmede yardımcıdır.

Büyük hidroseller rahatsızlık veya ağırlık hissi verebilir. Yürüme veya fiziksel aktivite zorlaşabilir. Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık olabilir.

Enfeksiyona bağlı hidrosellerde ağrı, kızarıklık ve ateş görülebilir. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

Tanı

Hidrosel tanısı genellikle fizik muayene ile konulur. Skrotal şişliğin değerlendirilmesi, translüminasyon testi ve testisin palpasyonu temel muayene bulgularıdır.

Ultrasonografi, tanıyı doğrulamak ve testisi değerlendirmek için kullanılır. Sıvı miktarı, testis boyutu ve yapısı görüntülenir. Tümör veya diğer anormalliklerin dışlanması sağlanır.

Kan testleri, enfeksiyon şüphesinde veya tümör belirteçleri için istenebilir. Alfa-fetoprotein ve beta-HCG, testis tümörü şüphesinde kontrol edilir.

Tedavi

Bebeklerde konjenital hidrosel, genellikle ilk yıl içinde kendiliğinden düzelir. Bu süre boyunca izlem yeterlidir. 12-18 aydan sonra düzelmeyen vakalar veya kommunikan hidrosel cerrahi gerektirebilir.

Yetişkinlerde küçük ve asemptomatik hidroseller, tedavi gerektirmeyebilir. Düzenli izlem yeterli olabilir. Belirtilere neden olan veya büyüyen hidroseller tedavi edilmelidir.

Hidroselektomi, hidroselin cerrahi tedavisidir. Skrotal veya inguinal (kasık) yaklaşımla yapılabilir. Tunica vaginalis açılır, sıvı boşaltılır ve zarın tekrar sıvı biriktirmesini önlemek için işlem uygulanır (eversion veya eksizyon).

Aspirasyon, sıvının iğne ile boşaltılmasıdır. Basit ve ofis ortamında yapılabilir ancak nüks oranı yüksektir. Genellikle cerrahiye uygun olmayan hastalarda tercih edilir.

Skleroterapi, aspirasyon sonrası irittan madde enjeksiyonunu içerir. Zarların yapışmasını ve sıvı üretiminin azalmasını hedefler. Tek başına aspirasyondan daha etkilidir ancak cerrahiden daha az başarılıdır.

Cerrahi Sonrası Bakım

Hidroselektomi sonrası iyileşme genellikle hızlıdır. Hastalar aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. Ağrı genellikle hafif-orta şiddette olup ağrı kesicilerle kontrol altına alınır.

Skrotal destek (supansuar) veya sıkı iç çamaşır kullanımı rahatlık sağlar. Şişlik ve morarma ilk haftalarda normal olup kademeli olarak azalır.

Ağır kaldırma ve zorlu aktiviteler 2-4 hafta kaçınılmalıdır. Cinsel aktivite, rahatlık sağlandıktan sonra, genellikle 2-3 hafta sonra başlatılabilir.

Komplikasyonlar

Hidroselektominin komplikasyon oranı düşüktür. Hematom (kan birikmesi), enfeksiyon ve yara yeri sorunları nadir görülür. Nüks, uygun teknikle nadirdir.

Testis atrofisi veya fertlite üzerinde olumsuz etki nadirdir. Deneyimli cerrahlarla bu riskler minimum düzeydedir.

Önleme

Konjenital hidrosel önlenemez. Yetişkinlerde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunma, epididimit ve ilişkili hidroseli önleyebilir. Skrotal travmadan kaçınmak da önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Skrotumda yeni gelişen şişlik, ani büyüme, ağrı, kızarıklık veya ateş durumunda tıbbi değerlendirme gereklidir. Testis tümörü olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Sonuç

Hidrosel, yaygın ve genellikle zararsız bir durumdur. Bebeklerde çoğu vaka kendiliğinden düzelir. Yetişkinlerde tedavi gerektiren durumlar, cerrahi ile başarıyla tedavi edilebilir. Skrotal şişlik fark ettiğinizde, doğru tanı ve uygun yönetim için bir ürologa başvurmanız önerilir.