Ciltteki İltihap Nasıl Giderilir?
Cilt iltihabı dermatolojik inflamasyon çeşitli internal-eksternal tetikleyicilere immün sistem yanıtı sonucu ortaya çıkan kızarıklık eritem, şişlik ödem, ısı artışı, ağrı, fonksiyon kaybı klasik inflamasyon bulguları ile karakterize geniş spektrumlu deri patolojileri olup enfeksiyöz bakteriyel selülit-folikülit, viral herpes, fungal kandidiyazis, non-enfeksiyöz egzama atopik-kontakt dermatit, psoriasis, rozasea, akne inflamatuvar lezyonlar, seboreik dermatit, fotodematit güneş maruziyeti, ilaç reaksiyonları ve otoimmün lupus, dermatomiozit, sistemik skleroz farklı etiyolojileri kapsamaktadır. Patofizyoloji akut inflamasyon histamin, prostaglandin, lökotrien medyatörler vazodilatasyon, kapiller permeabilite artışı, nötrofil infiltrasyonu ve kronik inflamasyon T hücresi aktivasyonu, makrofaj birikim, fibrozis doku hasarı uzun vadeli içerir. Tedavi yaklaşımı neden tedavisi etiyolojik faktör eliminasyonu, anti-inflamatuvar tedavi topikal kortikosteroidler, sistemik immünosüpresifler, destekleyici bakım nemlendirme, soğuk kompres, semptom kontrolü ve komplikasyon önleme sekonder enfeksiyon, skar oluşumu, hiperpigmentasyon çok yönlü stratejiler gerektirmektedir.
İnflamasyon Türleri ve Tanı
Enfeksiyöz dermatitler bakteriyel enfeksiyonlar selülit diffüz kızarıklık-şişlik sıcak dokunuş ateş, impetigo sarı kabuklu lezyonlar Staphylococcus, Streptococcus, folikülit kıl folikülü kırmızı püstüller Staph aureus, erizipel yüz-bacak keskin sınırlı kırmızılık beta-hemolitik Strep, apse abse derin doku infeksiyonu fluktuasyon içerir. Viral enfeksiyonlar herpes simpleks vezikül gruplaşma ağrılı labial-genital, herpes zoster zona dermatomal vezikül ağrılı varicella-zoster, verruka vulgaris siğil hiperkeratotik papül HPV ve molluskum kontagiozum umbolikal papül pox virüs mevcuttur. Fungal-paraziter kandidiyazis eritem satellite lezyonlar nem kıvrımları, tinea kırmızı halka pullu kenar dermatofit, skabies kaşıntı tünel çizgisi parmak arası Sarcoptes scabiei ve larva migrans sürünen eritem plaj kumu hookworm içerir. Non-enfeksiyöz dermatitler alerjik-irritan kontakt dermatit maruz kalma bölgesinde akut eritem, vezikül, kaşıntı nikel, lateks, kozmetik, atopik dermatit kronik kaşıntı, kuru deri, likenifikasyon fleksural dirsek-diz çukuru genetik, seboreik dermatit yağlı skuam saçlı deri, yüz, göğüs Malassezia, stasis dermatit bacak ödemi-pigmentasyon venöz yetmezlik, nummular dermatit diskoid lezyon kaşıntılı bilinmeyen tetikleyici ve asteatotik dermatit kuru cilt çatlak kış mevcuttur.
İnflamatuvar hastalıklar psoriasis plak eritemli-pullu lezyon diz, dirsek, saçlı deri otoimmün hiperaktif T hücresi, rozasea yüz kızarıklığı, telenjektazi, papülopüstüller vasküler instabilite, akne papül, püstül, nodül komedon sebum Propionibacterium acnes, lichen planus mor düz papül Wickham striae oral mukoza otoimmün ve pityriasis rosea herald patch ardından ağaçta dal desen viral tetikleyici şüphesi içerir. Fiziksel-kimyasal fotodematit güneş maruziyeti eritematöz UVA-UVB hasar, termal yanık ısı eritema-büller derecesi, kimyasal yanık aside-alkali korozif hasar, donma frostbite soğuk maruziyeti vazokonstriksiyon doku iskemisi ve radyasyon dermatiti iyonize radyasyon kanser tedavisi akut-kronik inflamasyon mevcuttur. Otoimmün bağ dokusu hastalıkları lupus eritematozus kelebek raş yüz fotosensitivite anti-dsDNA antikor, dermatomiyozit Gottron papül eklem üzeri heliotrope raş göz çevresi, skleroderma cilt sertleşmesi Raynaud fenomeni CREST sendromu ve vaskülit lökositoklastik vaskülit palpabl purpura küçük damar inflamasyonu içerir.
Tanısal yaklaşım öykü başlangıç akut-kronik, tetikleyiciler ilaç, güneş, temas, yayılım lokalize-yaygın-simetri, semptomlar kaşıntı, ağrı, yanma, sistemik ateş, artralji, medikal geçmiş atopi, immünsüpresyon ve aile öyküsü psoriasis, egzama içerir. Fizik muayene dağılım patern ekstraensor, fleksör, güneş maruziyeti, morfoloji makül, papül, plak, vezikül, büll, düzenleme gruplaşma herpes, linear kontakt, anüler tinea, renk eritemli, pigmente, püstüler ve özel bulgular Auspitz sign psoriasis, Koebner fenomen travma yerinde lezyon, Nikolsky işareti pemfigus bül mevcuttur. Laboratuvar testleri tam kan sayımı lökositoz enfeksiyon, eozinofili atopi-parazit, CRP-ESH inflamasyon akut faz, deri kazıntı KOH fungal hifa, kültür bakteriyel, viral, fungal tür tayini, biyopsi histopatoloji belirsiz tanı, doku kültürü derin enfeksiyon, patch test kontakt dermajen belirleme, kan testleri otoantikor ANA, RF otoimmün ve görüntüleme ultrason apse derinliği, damar doppler venöz yetmezlik içerir.
Tedavi Modaliteleri
Topikal kortikosteroidler potens sınıflandırma süper yüksek klobetasol propionat nokta nokta beş hidrokortizyon on yedi vücut kalın deri kısa süreli, yüksek betametazon dipropionat nokta nokta beş gövde-ekstremite, orta triamsinolon asetonid nokta bir yüz-fleksör kıvrımlar, düşük hidrokortison bir ila iki buçuk yüz, genital, bebek güvenli içerir. Uygulama prensipleri ince tabaka günde bir ila iki kat, süre akut alevlenme iki hafta, kronik idame intermitan kullanım, oklusiv tedavi plastik film artmış penetrasyon güçlü etki, yan etkiler cilt atrofisi ince kağıt benzeri kronik kullanım, telenjiektazi damar genişlemesi yüz, perioral dermatit ağız çevresi papülopüstül steroid kötüye kullanım, hipopigmentasyon açık leke koyu cilt, sistemik emilim çocuklarda HPA axis süpresyon geniş alan, yüksek potens ve tachyphylaxis tolerans gelişimi aralıklı kullanım içerir. Topikal kalsinörin inhibitörleri takrolimus merhem nokta üç ila sıfır nokta bir, pimekrolimus krem yüzde bir T hücre inhibisyonu, endikasyonlar atopik dermatit orta-şiddetli steroid alternatifi, yüz-boyun hassas alanlar atrofi riski yok, dezavantajları yanma-batma ilk günler geçici, maliyet pahalı, black box uyarı lenfoma riski tartışmalı kanıt yetersiz ve kullanım iki yaş üzeri uzun vadeli güvenlik mevcuttur.
Topikal antibiyotikler mupirosin bakteri impetigo, folikülit Staph-Strep etkili, fusidik asit Avrupa kullanımı yaygın, retapamulin yeni topikal MRSA, neomisin-basitrasin-polimiksin üçlü antibiyotik kombinasyon küçük yara ve sorunlar direnç gelişimi yaygın kullanım, kontakt dermatit neomisin yüksek sensitivizasyon, sınırlı penetrasyon derin enfeksiyon etkisiz içerir. Topikal antifungaller azol grubu klotrimazol, mikonazol, ketokonazol, allilamin terbinafin, naftifin, polien nystatin Candida, diğer siklopirox, tolnaftat ve endikasyonlar superfisyal mikozlar tinea, kandidiyazis, pityriasis versicolor içerir. Antiseptikler-dezenfektanlar klorheksidin glukonat yüzde iki ila dört geniş spektrum cerrahi scrub, benzoil peroksit yüzde iki buçuk ila on akne antibakteriyel-keratolotik, povidon iyot Betadine yara antiseptik, gümüş sülfadiazin Silvadene yanık antibakteriyel ve çinko oksit astrenjan kurutucu ıslaklıkta mevcutür.
Sistemik tedaviler antibiyotikler sefaleksin yedi yüz ila bin miligram iki kat günlük yedi ila on dört gün selülit, erizipel, doksisiklin yüz miligram iki kat günlük akne, rozasea anti-inflamatuvar, klindamisin üç yüz miligram üç kat günlük anaerobik, MRSA vankomisin IV on beş miligram/kilogram iki kat günlük ciddi MRSA, linezolid altı yüz miligram iki kat günlük oral MRSA seçeneği ve antiviraller asiklovir dört yüz miligram beş kat günlük herpes simplex, valasiklovir bin miligram üç kat günlük herpes zoster prodrug daha iyi biyoyararlanım içerir. Sistemik kortikosteroidler prednizon başlangıç kırk ila altmış miligram günlük şiddetli akut dermatit, tapering kademeli azaltma on ila on dört gün üzerinde rebound önleme, pulse terapi metilprednizolon IV bin miligram üç gün pemfigus, lupus flair, yan etkiler hiperglisemi diyabetik dikkat, hipertansiyon, gastrit PPI profilaksi, osteoporoz uzun vadeli kalsiyum-D vitamini, immünsüpresyon enfeksiyon riski, kush ingoid görünüm yüz dolgunlaşması ve kontrendikasyonlar aktif enfeksiyon tedavi edilmemiş, kontrolsüz diyabet-hipertansiyon içerir. İmmünosüpresifler metotreksat on ila yirmi beş miligram haftalık psoriasis folik asit takviyesi, siklosporin üç ila beş miligram/kilogram günlük atopik dermatit, psoriasis böbrek toksisitesi izlem, azatiyoprin bir ila üç miligram/kilogram günlük otoimmün hastalıklar TPMT enzim testi önce, mikofenolat mofetil bin ila üçbin miligram günlük pemfigus, lupus GIS yan etki ve dapson yüz ila üçyüz miligram günlük dermatitis herpetiformis, linear IgA hemolitik anemi G6PD eksikliği tarama mevcuttur.
Destekleyici Tedaviler ve Önleme
Lokal bakım önlemleri soğuk kompres ıslak bezle on ila onbeş dakika her iki ila üç saatte vazokonstrüksiyon ödem azaltma, Burow solüsyonu alüminyum asetat yüzde beş astrenjan ıslaklıkta kurutucu, kalamin losyon çinko oksit-demir oksit kaşıntı hafifletme kurutucu, kolloid oatmeal banyo Aveeno kaşıntı dermatit rahatlatma, nemlendirici emolyent seramid içeren bariyer onarımı günde iki kat islak ciltte oklüzyon, vazelin petrolatum bazlı kalın okklusif etkili ucuz ve dressing örtü non-adherent yapışmaz yara, hidrokoloid absorbe edici eksüda içerir. Yaşam tarzı modifikasyonları tetikleyici kaçınma kontakt alerjen, irritan, sabun-deterjan, giysi pamuklu yumuşak sıkı sentetik tahriş eder, beslenme anti-inflamatuvar diyet omega-3 balık, ceviz, antioxidan meyve-sebze, stres yönetimi kronik stres inflamasyonu artırır meditasyon, yoga, hijyen ılık su aşırı sıcak kurutur, kısa duş on dakika altında, parfümsüz ürünler hassas cilt ve sigara-alkol kısıtlama vazoaktif etki inflamasyonu artırır mevcuttur.
Alternatif-tamamlayıcı tedaviler fototerapi dar bant UVB üç kez hafta psoriasis, atopik dermatit kontrollü UV immünomodülasyon, PUVA psoralen+UVA şiddetli psoriasis vitiligo, aloe vera jel topikal hafif yanık, güneş dermatiti yatıştırıcı, çay ağacı yağı tea tree oil antiseptik-antifungal tinea, akne dilüe kullanım irritasyon, chamomile krem anti-inflamatuvar egzama kaşıntı, probiyotikler oral Lactobacillus atopik dermatit önleme kanıt sınırlı, omega-3 takviye balık yağı bin ila üçbin miligram anti-inflamatuvar ve akupunktur kaşıntı kontrolü bazı çalışmalarda faydalı içerir. Bariyer koruma güneş koruma SPF otuz artı geniş spektrum UVA-UVB koruyucu giysi, şapka, koruyucu eldiven irritan-allerjene maruziyet, nemli cilt bakımı beş dakika içinde banyo sonrası nemlendirici, pH dengeli ürünler beş buçuk asidik manto koruma alkali sabun zararlı ve oklusiv tedavi vazelin üzeri plastik film veya ıslak sarma wet wrap gece artmış penetrasyon mevcuttur.
Komplikasyon yönetimi sekonder enfeksiyon kaşıma sonucu bariyer hasarı Staph-Strep topikal-oral antibiyotik, post-inflamatuvar hiperpigmentasyon koyu leke inflamasyon sonrası özellikle koyu ciltlerde hidrokinon, retinoid, kimyasal peeling, skar oluşumu kronik inflamasyon-kaşıma silikon jel, lazer tedavisi, kronikleşme yetersiz tedavi, tekrarlayan maruziyet uzun vadeli immünosüpresif, psikolojik etki görünüm kaygısı, yaşam kalitesi düşüklüğü psikolojik destek, dermatoloji danışma ve iatrojenik komplikasyonlar steroid atrofisi, topikal steroid bağımlılığı TSA yüz uzun süreli güçlü steroid rebound kızarıklık kesimde içerir. Takip ve izleme hafif-orta iki ila dört hafta tedavi yanıtı değerlendirme, kronik-şiddetli aylık kontrol sistemik ilaçlarda, laboratuvar izlemi metotreksat karaciğer fonksiyonu, tam kan, siklosporin böbrek fonksiyonu, kan basıncı, fotoğraf dokümantasyon objektif yanıt takibi ve hasta eğitimi ilaç uyumu, yan etki tanıma, nüks önleme tetikleyici kaçınma mevcuttur.
Özel durumlar pediatrik popülasyon düşük potens steroid yüz-kıvrımlar, ıslak sarma tekniği wet wrap atopik dermatit, kortikosteroid emilimi dikkat vücut yüzeyi-ağırlık oranı yüksek, güvenli ajanlar pimekrolimus iki yaş üzeri içerir. Geriatrik popülasyon ince cilt atrofi riski düşük-orta potens tercih, polifarmasi ilaç etkileşimi siklosporin-metotreksat, kronik hastalık diyabet-böbrek yetmezliği doz ayarı ve yavaş iyileşme yaşlı cilt yenilenme azalmış içerir. Gebelik-emzirme güvenli topikal düşük-orta potens steroid sınırlı alan B kategorisi, takrolimus C kategorisi risk-fayda, kaçınılacak sistemik steroid birinci trimester, metotreksat teratojen kontrendike, retinoidler teratojen kontrendike ve güvenli antibiyotik penisilin, sefalosporin, eritromisin estolat hariç mevcuttur. İmmünsüpresif hastalar enfeksiyon riski yüksek viral-fungal-fırsatçı, düşük immünosüpresyon topikal tedavi tercih, profilaksi PCP profilaksi trimetoprim-sulfametoksazol uzun vadeli immünosüpresyon ve aşılar canlı aşı kontrendike siklosporin-biyolojik tedavide içerir.